Manila

Naggapo idiay Ilokano Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Siudad ti Manila
Lungsod ng Maynila
Kapitolio a siudad
Manipud ti ngato a kanigid nga agpakanawan: Ti pakaimatangan ti Manila, Intramuros, Munisipio ti Siudad ti Manila, Parke Rizal, Akaba a dalan ti Roxas, Binondo, Luek Manila, Kultural a Sentro ti Pilipinas.
Manipud ti ngato a kanigid nga agpakanawan: Ti pakaimatangan ti Manila, Intramuros, Munisipio ti Siudad ti Manila, Parke Rizal, Akaba a dalan ti Roxas, Binondo, Luek Manila, Kultural a Sentro ti Pilipinas.
Wagayway iti Siudad ti Manila
Wagayway
Opisial a selio iti Siudad ti Manila
Selio
Parbo a (nag)nagan: Pearl of the Orient[1][2]
Reina iti Daya
Ti Siudad iti Pagay-ayatan
Ti Siudad ti Igid ti Luek
Maisalsalumina ken Agnanayon a Matalek a Siudad
Pasasao: Linisin at Ikarangal ang Maynila
Mapa iti Metro Manila a mangipakita to lokasion iti Siudad ti Manila
Mapa iti Metro Manila a mangipakita to lokasion iti Siudad ti Manila
Ti Siudad ti Manila ket mabirukan idiay Pilipinas
Siudad ti Manila
Siudad ti Manila
Mapa iti Pilipinas a mangipakita ti lokasion ti Manila
Nagsasabtan: 14°35′N 120°58′E / 14.583°N 120.967°E / 14.583; 120.967Nagsasabtan: 14°35′N 120°58′E / 14.583°N 120.967°E / 14.583; 120.967
Pagilian  Pilipinas
Rehion Nailian a Kapitolio a Rehion
Dagiti distrito Umuna aginggana ti maikanem a distrito iti Manila
Dagiti sona ti siudad 100
Barbaranggay 897
Pannakabangon Hunio 10, 1574
Gobierno
 • Kita Mayor–konsilo
 • Mayor Alfredo S. Lim (Liberal)
 • Bise Mayor Francisco M. Domagoso (Nacionalista)
 • Pannakabagi
 • Konsilo
Kalawa
 • Kapitolio a siudad 38.55 km2 (14.88 kd mi)
 • Metro 638.55 km2 (246.55 kd mi)
Kangato 16.0 m (52.5 pié)
Populasion (2010)[3]
 • Kapitolio a siudad 1,652,171
 • Densidad 43,000/km2 (110,000/kd mi)
 • Urbano 20,795,000
 • Densidad ti urbano 14,100/km2 (37,000/kd mi)
 • Metro 11,855,975
 • Densidad ti metro 19,000/km2 (48,000/kd mi)
Nagan dagiti umili Manilans/Manileños, Taga-Manila
Sona ti oras PST (UTC+08)
Kodigo ti koreo 0900 aginggana ti 1096
Kodigo ti lugar 2
Website www.manila.gov.ph

Ti Siudad ti Manila (Tagalog: Maynila) ket ti ngulo nga ili ti Pilipinas. Masarakan ti ili wenno siudad iti akindaya a playa ti Luek Manila iti akinlaud a paset ti Luzon, iti sungaban ti Karayan a Pasig. Kabeddeng ti Manila dagiti siudad ken il-ili iti Metro Manila, ti Navotas ken Siudad ti Caloocan iti amianan, Siudad ti Quezon iti amianan-a-daya, San Juan ken Siudad ti Mandaluyong iti daya, Siudad ti Makati iti abagatan-a-daya, ken Siudad ti Pasay iti abagatan.


Nagtaud iti "may nilad", Tagalog ti "addaan nilad" ti nagan ti Manila, a mangdakdakamat iti maysa a kita ti natayag a ruot nga agtubtubo idi iti ig-igid ti baybay. Idi maika-16 a siglo, nabukel ti "Maynilad" manipud iti komunidad dagiti Muslim iti ig-igid ti Karayan Pasig a kas sentro ti kolonial a gobierno ti Espania idi inturayanna ti Pilipinas iti nasurok a tallo a siglo.

Idi katengngaan ti maika-16 a siglo, ti lugar ti agdama a Manila ket iturturayan ti tallo a rajah wenno daulo ti Muslim a komunidad. Isuda da Rajah Sulayman ken Rajah Matanda a mangiturturay kadagiti komunidad iti abagatan ti Karayan Pasig, ken ni Rajah Lakandula a mangidadaulo kadagiti komunidad iti amianan ti karayan. Ti Manila idi ti kaamiananan a sultanado iti kapuruan. Kaduana dagiti sultanado ti Brunei, Sulu, ken Ternate iti Cavite.

Idi 1570, maysa nga ekspedision dagiti Espaniol nga imbaon ni Miguel López de Legazpi ti nangballaag a parukmaenna ti Manila. Ti talkenna a buyot a ni Martín de Goiti ti dimteng iti Manila manipud iti Cebu a yan idi ti kuartel dagiti Espaniol. Pinadanon dagiti Muslim a Tagalog dagiti ganggannaet; ngem adda sabali a panggep ni Goiti, kaduana ti 300 a soldadosna, rinautda ti Manila ket darasda a pinarmek dagiti katutubo a purok. Dimteng ni Legazpi ket dagiti pasurotna iti sumaruno a tawen ket nakikappiada kadagiti tallo a rajah ket nangbukelda iti maysa a konseho ti siudad nga addaan iti dua a mayor, 12 a konsehal, ken maysa a sekretario. Kangrunaanna, nangaramidda iti napaderan a siudad iti akin-abagatan nga igid ti Karayan Pasig tapno masaluadan ti pagtaengan ken kuartel dagiti Espaniol. Naawagan daytoy a napaderan a siudad iti Intramuros.

Idi Hunio 10, 1574, inikkan ni Ari Felipe II ti Espania ti Manila iti titulo nga Insigne y Siempre Leal Ciudad ("Mabigbigbig ken Naynay a Napudno a Siudad"). Idi 1595, naideklara ti Manila a kas kapitolio ti Pilipinas ket nagbalin kas tengnga ti trans-Pasipiko a komersio ti pirak.

Idi 1898, sinakup ti Estados Unidos ti kapuruan, agingga iti 1935. Kabayatan ti Maikadua a Sangalubongan a Gubat, nadadael ti kaaduan a paset ti siudad. Idi 1975, nabukel ti rehion a Metro Manila ket nairaman ti siudad ti Manila.

Dagiti distrito[urnosen | urnosen ti taudan]

Nabennebenneg ti Manila iti 16 a heograpikal a distrito. Maysa laeng a distrito ti saan a sigud nga ili, ti Puerto aLugar.

Dagiti 8 a distrito iti amianan ti Pasig ket ti Binondo, Quiapo, Sampaloc, San Miguel, San Nicolas, Santa Cruz, Santa Mesa, ken Tondo.

Ti sabali pay a walo a distrito ket ti Ermita, Intramuros, Malate, Paco, Pandacan, Puerto a Lugar, San Andres Bukid, ken Santa Ana. Ti San Andres ket damo a paset ti Santa Ana, ken ti Santa Mesa ket sigud a paset ti Sampaloc.

Amin dagitoy a distrito, malaksid iti Puerto a Lugar, ket addaanda kadagiti kabukbukodanda a simsimbaan. Ti distrito ti Binondo ket isu ti Kainsikan a lugar ti siudad. Ti Tondo ti yan dagiti marigrigat nga umili, idinto a dagiti met distrito ti Ermita ken Malate ti ad-adda a nalatak kadagiti turista ta addadtoy ti adu a panganan, paginuman, pagraragsakan, lima a bituen nga otel, ken dagiri paggatangan.

Addaan ti siudad iti 897 a baranggay kadagiti 16 a distritona.

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Ti Amerika ket nakapanen ti adu a panagrangrang-ay manipud idi Disiembre 7, 1941". Sarasota Herald-Tribune. Naala idi 2010-06-18. 
  2. ^ "'PERLAS ITI DAYA' NAIKKATAN KADAGITI MAKMAKAN; TI Manila, Sakbay ti Pearl Harbor, Ket narang-ay idi--Dagiti pagsangladanna ket maysa kadagiti kasayaatan pakipatengngaan ti isip para kadagiti dua a panagraut Ni Osmena Sinarununa ni Quezon". New York Times. 1945-02-05. Naala idi 18-06-10. "Ti Manila, napa-moderno ken naipangato ti kasasaadna iti metropolis babaen ti kalaing ti panaka-inhenniero ti Amerikano, sakbay ti Pearl Harbor ket maysa a siudad kadagiti 623,000 a nagtaeng, iti uneg ti sangapulo ket uppat a kuadrado milia." 
  3. ^ 2010 a Senso a Pakaammo ti NCR (Ingles) naala idi 21 Abril 2012

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]