Filipinas

Manipud iti Wikipedia, ti nawaya nga ensiklopedia
(Naibaw-ing manipud iti Pilipinas)
Lumaktaw idiay: pagdaliasatan, biruken
Republika ti Filipinas
Republic of the Philippines
República de Filipinas

Republika ng Pilipinas
Wagayway Eskudo
Pasasao: Maka-Diyos, Maka-Tao, Makakalikasan, at Makabansa[1]

(Ilokano)Maka-Dios, Makatao, Makanakaparsuaan, ken Makapagilian

(Ingles)("For God, People, Nature, and Country")
Lupang Hinirang
Lokasion ti  Filipinas  (berde)idiay ASEAN  (nangisit a kolor dapo)  —  [Leyenda]
Lokasion ti  Filipinas  (berde)

idiay ASEAN  (nangisit a kolor dapo)  —  [Leyenda]

Kapitolio Manila
14°35′N 121°0′E / 14.583°N 121.000°E / 14.583; 121.000
Kadakkelan a siudad Siudad ti Quezon
Opisial a sasao
Mabigbigan a rehional a sasao Bikol, Cebuano, Hiligaynon, Ilokano, Pampango, Pangasinense, Tagalog, Waray
Dagiti pagpilian a pagsasaoa Espaniol ken Pagsasao nga Arabiko
Nailian a Pagsasao Filipino
Nagan dagiti umili Filipino/Filipina, Taga-Filipinas
Gobierno Unitario presidensial a batay-linteg a republika
 -  Presidente Rodrigo Duterte (PDP-Laban)
 -  Bise Presidente Leni Robredo (LP)
 -  Presidente ti Senado Franklin Drilon (LP)
 -  Tagabitla ti Kamara Feliciano Belmonte, Jr. (LP)
 -  Ehukitibo ti Hustisia ti Korte Suprema Maria Lourdes Sereno
Lehislatura Kongreso
 -  Akin-ngato a kamara Senado
 -  Akin-baba a kamara Kamara dagiti Pannakabagi
Kawayaan manipud iti Espaniab
manipud iti Estados Unidos
 -  Naipabangon Abril 27, 1565 
 -  Naiparangarang Hunio 12, 1898 
 -  Bukod a gobierno Marso 24, 1934 
 -  Mabigbigan Hulio 4, 1946 
 -  Agdama a Batay-linteg Pebrero 2, 1987 
Kalawa
 -  Daga 299,764 km2 (Maika-72)
115,831 sq mi
 -  Danum (%) 0.61[2] (kinauneg a dandanum)
Populasion
 -  2016 (karkulo) 102,738,000 (Maika-12)
 -  2015 (senso) 100,981,437
 -  Densidad 306.6/km2 (Maika-43)
794.1/sq mi
GDP (PPP) 2011 karkulo
 -  Dagup $394.0 bilion (Maika-32)
 -  Tunggal maysa a tao $4,111 (Maika-125)
GDP (nominal) 2011 karkulo
 -  Dagup $216.096 bilion (Maika-45)
 -  Tunggal maysa a tao $2,255 (Maika-124)
Gini (2009) positive decrease 43.0[3]
kalalainganna · Maika-44
HDI (2013) increase 0.660[4]
kalalainganna · Maika-117
Kuarta Pisos (Filipino: piso)
₱ (PHP)
Sona ti oras PST (UTC+08)
 -  Kalgaw (DST) saan a paliiwen (UTC+08)
Pagmanehuan kanawan[5]
Kodigo ti panagtawag +63
TLD ti internet .ph

Ti Filipinas (Filipino: Pilipinas [ˌpɪlɪˈpinɐs]), opisial a ti Republika ti Filipinas (Filipino: Republika ng Pilipinas), ket ti naturay a pagilian nga isla idiay Abagatan a daya nga Asia a mabirukan idiay akinlaud a Taaw Pasipiko. Daytoy ket buklen dagiti agarup a 7,641 nga isla[6] a naikategoria iti dakkel a sakop babaen dagiti tallo a nangruna a pannakabingbingay ti heograpia manipud iti amianan aginggana iti abagatan: ti Luzon, Visayas, ken Mindanao. Ti kapitolio a siudad ti Filipinas ket ti Manila ken ti kaaduan ti populasion a siudad ket ti Siudad ti Quezon, isuda a dua ket parte ti Metro Manila.[7]

Ti lokasion ti Filipinas iti Singsing ti Apuy ti Pasipiko ken ti kaasidegna iti ekuador ket pakaaramidan ti Filipinas a kanayon a makasanay kadagiti gingined ken dagiti bagio, ngem mangited pay daytoy kadagiti adu a masna a rekurso ken maysa kadagiti kalatakan a biodibersidad. Ti Filipinas ket addaan iti agarup a kalawa iti 300,000 kuadrado kilometro (115,831 sq mi),[8] ken ti populasion iti ad-adu ngem 100 a riwriw nga addaan iti naparpardas nga iya-adu ngem iti ania man a pagilian iti daya nga Asia.[9][10] Daytoy ti maikapito a kaaduan ti populasion a pagilian idiay Asia ken ti maika-12 a kaaduan ti populasion a pagilian iti lubong. Mainayon pay dagiti 12 a riwriw a Filipino nga agnanaed iti ballasiw-taaw, ken mangbukel daytoy iti maysa a kadakkelan a diaspora iti lubong. Adu met dagiti nadumaduma nga etnisidad ken kultura a mabirukan iti amin a paset ti is-isla. Kadagiti prehistoriko a panawen, dagiti Negrito ket isuda idi dagiti immun-una a nangtagtagitao ti purpuro. Isuda ket sinaruno dagiti nagsasaruno nga allon dagiti tattao nga Austronesio.[11] Napasamak pay dagiti pannakisukat kadagiti Insik, Malayo, Indiano, ken dagiti estado ti Islam. Kalpasanna, dagiti nadumaduma a pagilian ket nabangonda idi babaen ti turay dagiti Datu, Raha, dagiti Sultan wenno dagiti Lakan.

Ti isasangpet ni Ferdinand Magellan idiay Homonhon, Daya a Samar idi 1521 ket isu ti nangmarka ti rugi ti kolonisasion ti Espania. Idi 1543, ni Ruy López de Villalobos ti Espaniol nga eksplorador ket ninagananna ti purpuro iti Las Islas Filipinas a kas pammadayaw kenni Felipe II ti Espania. Iti met isasangpet ni Miguel López de Legazpi manipud iti Siudad ti Mehiko, idi 1565, nabangon ti immuna a pagtaengan ti Espania iti purpuro.[12] Ti Filipinas ket nagbalin a parte ti Imperio nga Espaniol para kadagiti ad-adu ngem 300 a tawen. Daytoy ket nagresultaan ti kaaduan a relihion iti Romano Katolisismo. Iti las-ud iti daytoy a panawen, ti Manila ket nagbalin nga akinlaud a sentro ti trans-Pasipiko a panagtagilako ken nangisilpo ti Asia iti Acapulco iti Kaamerikaan babaen ti panagusar kadagiti galeon ti Manila.[13]

Idi met nasukatanen ti maika-19 a siglo iti maika-20, sinaruno dayta ti napardas a panagsasaruno ti Rebolusion ti Filipinas, ken nangrugian daytoy ti saan a napaut nga Umuna a Republika ti Filipinas, sinaruno met ti narungsot a Gubat ti Filipino–Amerikano a panagrukma babaen ti puersa ti militar ti Estados Unidos.[14] Malaksid pay manipud iti paset ti panawen ti panangsakup ti Hapon, nangitalinaay iti panagturay ti Estados Unidos kadagiti isla aginggana idi kalapsan ti Sangalubongan a Gubat II, ti Filipinas ket nabigbigan a kas maysa a nawaya a pagilian. Manipud idin, ti Filipinas ket nasansan ng addaan iti nariro a sanay iti demokrasia, a nakairamanan ti pannakatuang ti di naranggas a rebolusion.[15]

Ti adu a populasion ti pagilian ken ti makapataud nga ekonomia ket isu ti nakaituronganna a maidasig a kas agpakatengnga a bileg. Daytoy ket miembro a nagpundar iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Gunglo ti Komersio ti Lubong, Gunglo ti Pagpagilian ti Abagatan a daya nga Asia, ti forum ti Pagtitinnulongan ti Ekonomia ti Asia-Pasipiko, ken ti East Asia Summit. Daytoy ket mangsangaili pay dagiti kuartel ti Banko ti Panagparang-ay ti Asia.[16] Ti Filipinas ket naikeddeng a kas maysa a rumrummuar a pagtagilakuan ken ti baro nga industrialisado a pagilian,[17] nga addaan iti maysa nga agbalbaliw nga ekonomia manipud iti maysa a naibatay iti agrikultura a mapamapan iti ad-adu kadagiti serbisio ken panagpataud.[18]

Etimolohia[urnosen | urnosen ti taudan]

Nangruna nga artikulo: Nagan ti Filipinas

Nanaganan idi ti Filipinas a kas pamamdayaw kenni Ari Felipe II ti Espania. Iti las-ud ti ekspedision idi 1542 ni Ruy López de Villalobos ti Espaniol nga eksplorador, ninagananna dagiti isla ti Leyte ken Samar iti Felipinas para idi iti Prinsipe ti Asturias. Kanungpalan nga iti nagan ti Las Islas Filipinas ket nausarton a mangsakop kadagiti amin nga isla ti purpuro. Sakbay idi dayta ket kanayon a naus-usar, dagiti dadduma a nagan a kas ti Islas del Poniente (Is-isla ti Laud) ken ti pananginagan ni Magellan para kadagiti isla iti San Lázaro ket naus-usarda pay idi babaen dagiti Espaniol a mangibaga kadagiti isla.[24]

Ti opisial a nagan ti Filipinas ket nagbalbaliw kadagiti adu a beses iti kurso ti pakasaritaan. Idi las-ud ti Rebolusion ti Filipinas, inrangarang ti Kongreso ti Malolos ti pannakabangon ti República Filipina wenno ti Republika Filipina. Manipud iti paset ti panawen ti Gubat ti Espaniol–Amerikano (1898) ken ti Gubat ti Filipino–Amerikano (1899–1902) aginggana iti paset ti panawen ti Mankomunidad (1935–46), dagiti turay ti kolonia ti Amerika ket tinawtawaganda ti pagilian a kas Is-isla ti Filipinas, ti maysa a panangipatarus iti nagan nga Espaniol.[14] Mnaipud iti Tulag ti Paris idi 1898, nangrugrugi a nagparparang ti nagan a Filipinas ken isun ti nagablin a kadawyan a nagan ti pagilian. Manipud idi panagpatingga ti Sangalubongan a Gubat II, ti opisial a naganen ti pagilian ket ti Republika ti Filipinas.[25]

Politika[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Palasio Malakaniang, ket ti opisial a pagtaengan ti Presidente ti Filipinas.

Ti Filipinas ket addaan iti demokratiko a gobierno iti porma ti batay-linteg a republika ng addaan iti presidensial a sistema.[26] Daytoy ket iturayan a kas maysa nga unitario nga estado malaksid iti Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao (ARMM) a kaaduan a nawaya manipud iti demokratiko a sistema ti gobierno. Adda metten dagiti panangipadas a mangbaliw ti gobierno iti maysa a pederal, maymaysa a kamara, wenno parlamentario a gobierno manipud iti administrasion ni Ramos.[27][28]

Ti Presidente ket agrebbeng a kas ti daulo ti estado ken daulo ti gobierno ken isu ti hepe nga agbilbilin kadagiti siiigam a buyot. Ti presidente ket nabutosan babaen ti popular a butos para iti maysa nga innem a tawen a termino, nga iti las-udna daytoy ket mangidutok ken mangiturong ti gabinete.[29] Ti dua a kamara a Kongreso ket buklen ti Senado, nga agserbi a kas ti akinngato a kamara, nga addaan kadagiti miembro a nabutosan kadagiti innem a tawen a termino, ken ti Kamara dagiti Pannakabagi, nga agserbi a kas ti akinbaba a kamara, nga addaan kadagiti miembro a nabutosan kadagiti tallo a tawen a termino.[29]

Nabutosan dagiti agdama a Senador bayat a dagiti representatibo ket nabutosanda manipud kadagiti lehislatibo a distrito ken babaen ti sektoral a pannakabagi.[29] Ti bileg ti ukom ket nairebbeng iti Korte Suprema, a buklen ti Hepe ti ustisia a kas ti mangiturong nga opisial ken dagiti sangapulo ket uppat a katakunaynay a hustisia, amin isuda ket indutok babaen ti Presidente manipud kadagiti nominasion nga inted babaen ti Konseho ti Ukoman ken Bar.[29]

Administratibo a pannakabingbingay[urnosen | urnosen ti taudan]

Ti Filipinas ket nabingbingay kadagiti tallo a grupo ti isla: ti Luzon, Visayas, ken Mindanao. Dagitoy ket nabingbingay kadagiti 18 a rehion, dagiti 81 a probinsia, dagiti 145 a siudad, dagiti 1,489 nga ili, ken dagiti 42,029 a baranggay.[30] Iti pay maipatinayon, Seksion 2 ti Tignay ti Republika Blng. 5446 ket mangiyunay-unay a ti panangipalawag ti teritorio a baybay iti likmut ti purpuro ti Filipinas ket saan a mangapekto iti panagtunton iti akindaya a parte ti Sabah.[31][32]

Dagiti Administratibo a Rehion Autonomo a Rehion
Dagiti Probinsia
Dagiti Siudad ken dagiti Ili
Kitaen: Listaan dagiti siudad iti Filipinas ken Listaan dagiti siudad ken dagiti ili iti Filipinas
Dagiti Baranggay
Kitaen: Dagiti listaan dagiti baranggay kadagiti probinsia ti Filipinas

Nueva Vizcaya Nueva Ecija Amianan a Samar Amianan a Samar Amianan a Samar Negros Oriental Negros Occidental Mountain Province Misamis Oriental Misamis Occidental Metro Manila Masbate Masbate Masbate Marinduque Maguindanao Leyte La Union Lanao del Sur Lanao del Norte Laguna Kalinga Siudad ti Isabela Isabela Iloilo Iloilo Iloilo Ilocos Sur Ilocos Norte Ifugao Guimaras Daya a Samar Daya a Samar Is-isla ti Dinagat Davao Oriental Davao Oriental Davao Occidental Davao Occidental Davao Occidental Davao del Sur Davao del Norte Davao del Norte Davao del Norte Siudad ti Cotabato Cotabato Tanap ti Compostela Cebu Cebu Cebu Cebu Cebu Cebu Cebu Cavite Catanduanes Capiz Camarines Sur Camarines Sur Camarines Sur Camarines Norte Camiguin Cagayan Cagayan Cagayan Cagayan Cagayan Cagayan Cagayan Bulacan Bukidnon Bohol Bohol Bohol Biliran Biliran Benguet Batangas Batangas Batangas Batangas Batanes Batanes Batanes Bataan Basilan Aurora Apayao Antique Antique Antique Antique Albay Albay Albay Albay Aklan Agusan del Sur Agusan del Norte Abra Zamboanga Sibugay Zamboanga del Sur Zamboanga del Norte Siudad ti Zamboanga Siudad ti Zamboanga Zambales Samar Samar Samar Samar Tawi-Tawi Tawi-Tawi Tawi-Tawi Tawi-Tawi Tawi-Tawi Tawi-Tawi Tarlac Surigao del Sur Surigao del Sur Surigao del Norte Surigao del Norte Surigao del Norte Surigao del Norte Surigao del Norte Sulu Sulu Sulu Sulu Sulu Sulu Sulu Sulu Sultan Kudarat Abagatan a Leyte Abagatan a Leyte Abagatan a Cotabato Sorsogon Siquijor Sarangani Sarangani Romblon Romblon Romblon Romblon Romblon Romblon Rizal Rizal Quirino Quezon Quezon Quezon Quezon Quezon Quezon Quezon Pangasinan Pangasinan Pampanga Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Palawan Oriental Mindoro Occidental Mindoro Occidental Mindoro Occidental Mindoro Occidental Mindoro Malaysia Malaysia Malaysia Malaysia Malaysia Malaysia Rehion Administratibo ti Kordiliera Rehion ti Ilocos Tanap ti Cagayan Tengnga a Luzon Metro Manila Calabarzon Mimaropa Rehion ti Bicol Daya a Visayas Tengnga a Visayas Lumaud a Visayas Rehion ti Isla ti Negros Peninsula ti Zamboanga Amianan a Mindanao Caraga Rehion ti Davao SOCCSKSARGEN Agwaywayas a Rehion iti Muslim a Mindanao Baybay Filipinas Baybay Sulu Baybay Abagatan Tsina Baybay Celebes Danaw Buluan Luek Dupulisan Luek Pagadian Luek Mayo Luek Pujada Luek Melgar Luek Taguite Luek Sindangan Luek Panguil Luek Dumanquilas Kanal Dapa Danaw Mainit Luek Pilar Luek Tolong Lingsat San Juanico Kanal Janabatas Luek Ormoc Luek Carigara Luek Maqueda Luek Cabugao Danaw Buhi Danaw Bato Luek Panganiran Danaw Naujan Bessang Mompog Luek Bagac Luek Subic Luek Dingalan Luek Palanan Divilacan Bay Luek Dasol Luek Bangui Luek Gingoog Luek Bislig Luek Lianga Luek Lanuza Lingsat Luzon (Is-isla Batanes) Lingsat Luzon (Is-isla Babuyan) Luek Baler Casiguran Sound Bessangg Masbate Bessang Ticao Bessang Burias Luek San Pedro Luek Batangas Luek Balayan Lingsat San Bernardino Bessang Sibutu Danaw Lanao Danaw Taal Lingsat Sarangani Luek Sarangani Kanal Balintang Kanal Babuyan Dinagat Sound Lingsat Surigao Luek Sogod Kanal Canigao Lingsat Cebu Luek Macajalar Luek Butuan Luek Iligan Luek Sorsogon Golpo Albay Golpo Lagonoy Luek Lamon Luek Tayabas Lingsat Tablas Laguna de Bay Lingsat Linapacan Lingsat Mindoro Bessang Daya a Cuyo Bessang Laud a Cuyo Lingsat Guimaras Lingsat Iloilo Golpo Panay Baybay Samar Golpo Asid Golpo Ragay Luek San Miguel Lingsat Polillo Golpo Lingayen Golpo Leyte Baybay Bohol Baybay Bohol Bohol Sea Lingsat Basilan Sibuguey Bay Luek Illana Golpo Davao Golpo Moro Luek Maligay Baybay Sulu Baybay Camotes Baybay Camotes Baybay Camotes Baybay Camotes Baybay Bisayano Baybay Bisayano Baybay Bisayano Baybay Bisayano Baybay Bisayano Baybay Bisayano Bessang Isla Verde Kanal Jintotolo Luek Manila Luek Manila Luek Manila Baybay Sibuyan Baybay Sibuyan Baybay Sibuyan Baybay Sibuyan Baybay Sibuyan Baybay Sibuyan Baybay Sibuyan Baybay Sibuyan Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Lingsat Tañon Lingsat Tañon Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Celebes Baybay Celebes Baybay Celebes Baybay Celebes Baybay Celebes Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Tañon Strait Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Sulu Baybay Celebes Baybay Celebes Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Filipinas Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Baybay Abagatan Tsina Luek Honda Luek Cabalian Luek Pagapas Luek Sigayan Luek Basiad Luek Maribojoc Taytay Bay Bessang Calavite Lingsat BalabacLabelled map of the Philippines - Provinces and Regions.png
Maipanggep daytoy nga imahen

Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]

Dagiti dakamat[urnosen | urnosen ti taudan]

  1. ^ "Republic Act No. 8491". Republic of the Philippines. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2007-12-05. Naala idi 2008-09-30.  Link nasarungkaran manen idi Nobiembre 19, 2010
  2. ^ "East & Southeast Asia :: Philippines". The World Factbook. Washington, D.C.: Author: Central Intelligence Agency. 2009-10-28. Naala idi 2009-11-07. 
  3. ^ "Gini Index". World Bank. Naala idi Marso 2, 2011. 
  4. ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi Hulio 27, 2014. 
  5. ^ Lucas, Brian. (Agosto 2005). "Which side of the road do they drive on?". Naala idi 2009-02-22. 
  6. ^ "More islands, more fun in PH". CNN Philippines. Pebrero 20, 2016. Naala idi Pebrero 20, 2016. 
  7. ^ "Metro Manila Official Website". mmda.gov.ph. Naala idi Disiembre 17, 2015. 
  8. ^ "Geoba.se: Gazetteer - The World - Top 100+ Countries by Area - Top 100+ By Country ()". geoba.se. Naala idi Disiembre 17, 2015. 
  9. ^ "Philippines joyous as baby Chonalyn's arrival means population hits 100m". the Guardian. 
  10. ^ "Philippine population officially hits 100 million". Rappler. 
  11. ^ "A Lexicostatistical Classification of the Austronesian Languages". Internationald Journal of American Linguistics, Memoir. 19: 38–46. 1965. 
  12. ^ "History of Cebu". Cebu City Tour. Naala idi Pebrero 22, 2013. 
  13. ^ Kane, Herb Kawainui (1996). "The Manila Galleons". Iti Bob Dye. Hawaiʻ Chronicles: Island History from the Pages of Honolulu Magazine. I. Honolulu: University of Hawaii Press. pp. 25–32. ISBN 0-8248-1829-6. 
  14. ^ a b Constantino, R (1975). The Philippines: a Past Revisited. Quezon City: Tala Pub. Services. 
  15. ^ "The Original People Power Revolution". QUARTET p. 77. Naala idi Pebrero 28, 2008. 
  16. ^ admin. "Departments and Offices". Asian Development Bank. Asian Development Bank. Naala idi 2015-11-26. 
  17. ^ The N-11: More Than an Acronym - Goldman Sachs
  18. ^ CIA World Factbook, Philippines, Naala idi Mayo 15, 2009.
  19. ^ Scott, William Henry. (1994). Barangay: Sixteenth-century Philippine Culture and Society. Ateneo de Manila University Press. p. 6. ISBN 971-550-135-4. 
  20. ^ Spate, Oskar H. K. (1979). "Chapter 4. Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos". The Spanish Lake – The Pacific since Magellan, Volume I. Taylor & Francis. p. 97. ISBN 0-7099-0049-X. Naala idi Enero 7, 2010. 
  21. ^ Friis, Herman Ralph. (Ed.). (1967). The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration. American Geographical Society. p. 369. 
  22. ^ Galang, Zoilo M. (Ed.). (1957). Encyclopedia of the Philippines, Volume 15 (3rd nga ed.). E. Floro. p. 46. 
  23. ^ Tarling, Nicholas. (1999). The Cambridge History of Southeast Asia – Volume One, Part Two – From c. 1500 to c. 1800. Cambridge, UK: Cambridge University Press. p. 12. ISBN 0-521-66370-9. 
  24. ^ [19][20][21][22][23]
  25. ^ Quezon, Manuel, III. (Marso 28, 2005). "The Philippines are or is?". Manuel L. Quezon III: The Daily Dose. Naala idi Disiembre 20, 2009.
  26. ^ "Country description". US State Department Website. US State Department Website. Enero 2012. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2012-01-03. Naala idi Enero 24, 2012. The Philippines is an emerging economy with a democratic system of government. 
  27. ^ Robles, Alan C. (Hulio 2008). "Civil service reform: Whose service?". D+C. Internationale Weiterbildung und Entwicklung [InWEnt]. 49: 285–289. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2008-12-02. Naala idi Nobiembre 30, 2008. 
  28. ^ Bigornia, Amante. (Septiembre 17, 1997). "The 'consultations' on Charter change". The Manila Standard. Naala idi Disiembre 13, 2009. 
  29. ^ a b c d "General Information". Marso 9, 2009. Naiyarkibo manipud iti ti kasisigud idi 2009-03-09. Naala idi Septiembre 21, 2014. . (older version – as it existed in 2009 – during the presidency of Gloria Macapagal Arroyo), The Official Government Portal of the Republic of the Philippines.
  30. ^ "Philippine Standard Geographic Codes as of June 2015" (PDF). Philippine Statistics Authority. Hunio 24, 2015. Naala idi Hulio 4, 2015. 
  31. ^ Ronald Echalas Diaz, Office Manager (Septiembre 18, 1968). "Republic Act No. 5446 – An Act to Amend Section One of Republic Act Numbered Thirty Hundred and Forty-Six, Entitled "An Act to Define the Baselines of the Territorial Sea of the Philippines". Republic of the Philippines". Chan Robles Virtual Law Library. Naala idi Mayo 4, 2013. 
  32. ^ Mohamad, Kadir (2009). "Malaysia's territorial disputes – two cases at the ICJ : Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia/Singapore), Ligitan and Sipadan [and the Sabah claim] (Malaysia/Indonesia/Philippines)" (PDF). Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR) Ministry of Foreign Affairs, Malaysia: 46. Naala idi Mayo 16, 2014. Map of British North Borneo, highlighting in yellow colour the area covered by the Philippine claim, presented to the Court by the Philippines during the Oral Hearings at the ICJ on 25 June 2001 

Bibliograpia[urnosen | urnosen ti taudan]

  • Agoncillo, Teodoro A. (1990). History of the Filipino People (8th nga ed.). Garotech Publishing. ISBN 9718711066. 
  • Armes, Roy (1987). Third World Film Making and the West. University of California Press. ISBN 9780520908017. 
  • Chandler, David P.; Steinberg, David Joel (1987). In Search of Southeast Asia: A Modern History (revised 2nd nga ed.). University of Hawaii Press. ISBN 0824811100. 
  • De Borja, Marciano R. (2005). Basques in the Philippines. University of Nevada Press. ISBN 0874175909. 
  • Dumont, Jean-Paul (1992). Visayan Vignettes: Ethnographic Traces of a Philippine Island. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0226169545. 
  • Fox, Robert B. (1970). The Tabon Caves: Archaeological Explorations and Excavations on Palawan. National Museum. ASIN B001O7GGNI. 
  • Friis, Herman Ralph. ed. (1967). The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration. American Geographical Society. 
  • Go, Julian; Foster, Anne L. (2003). The American Colonial State in the Philippines: Global Perspectives. Duke University Press. ISBN 0822330997. 
  • Halili, Maria Christine N. (2004). Philippine History. Rex Bookstore. ISBN 9712339343. 
  • Hirahara, Naomi (2003). Distinguished Asian American Business Leaders. Greenwood Publishing. ISBN 1573563447. 
  • Kurlansky, Mark (1999). The Basque History of the World. Nueva York: Walker & Company. ISBN 0-8027-1349-1. 
  • McAmis, Robert Day (2002). Malay Muslims: The History and Challenge of Resurgent Islam in Southeast Asia. Wm. B. Eerdmans Publishing. ISBN 0802849458. 
  • Munoz, Paul Michel (2006). Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula. Singapore: Editions Didier Millet. ISBN 9814155675. 
  • Osborne, Milton E. (2004). Southeast Asia: An Introductory History (9th nga ed.). Allen & Unwin. ISBN 1741144485. 
  • Oxford Business Group (2009). The Report: Philippines 2009. Oxford Business Group. ISBN 1902339126. 
  • Price, Michael G. (2002). America at War: the Philippines, 1898–1913. Westport, CT: Greenwood. ISBN 0-275-96821-9. 
  • Ring, Trudy; Salkin, Robert M.; La Boda, Sharon (1996). International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania. Taylor & Francis. ISBN 1884964044. 
  • Rottman, Gordon L. (2002). World War 2 Pacific Island Guide – A Geo-Military Study. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-31395-4. 
  • Rowthorn, Chris; Bloom, Greg (2006). Philippines (9th nga ed.). Lonely Planet. ISBN 1741042895. 
  • Scott, William Henry (1984). Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History. Quezon City: New Day Publishers. ISBN 9711002272. 
  • Scott, William Henry (1994). Barangay: Sixteenth-century Philippine Culture and Society. Ateneo de Manila University Press. ISBN 9715501354. 
  • Solheim, Wilhelm G., II (2006). Archeology and Culture in Southeast Asia. University of the Philippines Press. ISBN 9789715425087. 
  • Spate, Oskar H. K. (1979). "Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos". The Spanish Lake – The Pacific since Magellan. I. Taylor & Francis. ISBN 070990049X. 
  • Tarling, Nicholas (1999). "Part Two – From c. 1500 to c. 1800". The Cambridge History of Southeast Asia. 1. Cambridge, RU: Cambridge University Press. ISBN 0521663709. 
  • Tarling, Nicholas (2000). "From World War II to the Present". The Cambridge History of Southeast Asia. 4. Cambridge University Press. ISBN 0521663725. 
  • Tople, Lily Rose R.; Nonan-Mercado, Detch P. (2002). Philippines. Marshall Cavendish. ISBN 0761414754. 
  • Ure, John (2008). Telecommunications Development in Asia. Hong Kong University Press. ISBN 9789622099036. 
  • Zaide, Gregorio F. (1957). Philippine Political and Cultural History. Philippine Education Co. 
  • Zanini, Gianni (1999). Philippines: From Crisis to Opportunity : Country Assistance Review. World Bank Publications. ISBN 0821342940. 
  • Zialcita, Fernando Nakpil (2005). Authentic Though not Exotic: Essays on Filipino Identity. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. ISBN 9715504795. 
  • Zibart, Eve (2001). The Ethnic Food Lover's Companion: Understanding the Cuisines of the World. Menasha Ridge Press. ISBN 0897323726. 

Dagiti silpo ti ruar[urnosen | urnosen ti taudan]

Midia a mainaig iti Filipinas iti Wikimedia Commons
Dagiti inadaw a sasao a mainaig iti Filipinas iti Wikiquote (Ingles)
Pakaammo ti panagbiahe idiay Filipinas manipud iti Wikivoyage (Ingles)

Gobierno